Okumaya düşkünlüğü  ve kitap sevgisi , yakınlarınca sık sık yinelenen belirgin bir özelliğidir Atatürk’ün. Şemsi Efendi Okulunda okuma – yazma öğrenmesiyle başlayan bu tutkunun , yaşantısı boyunca sürdüğünü biliyoruz. Daha ilk öğrenim yıllarında , babası Ali Rıza Efendinin “ Adam olmak için okumak , öğrenmek şarttır.Başka çaresi yoktur” özendirmesiyle etkilenen ve bir dehayı yaratacak olan bu kişilikte en uygun ortamı bulan okuma ve öğrenme tutkusunun , nice yüce başarıları  yarata Atatürk olgusunda büyük etkisi olsa gerektir.

1.Öğrencilik Yılları :
Mustafa , döneminin en iyi eğitim kurumlarından biri olan ve babasının uzak görüşlü , aydınlık tutumu  ile girdiği Şemsi Efendi okulundan yine babasının ölümü üzerine doğan aile sorunları nedeniyle ayrılmak zorunda kalmıştır. Ancak , tüm güç koşullara rağmen , içinde okumak , eğitimini sürdürmek özlemini taşımaktadır.
   “Mustafa Kemal’in öğrenim hayatının bu döneminde sadece okul çalışmalarıyla yetinmediği , bilgisini genişletmek , kültür seviyesinin yükseltmek için , o günün şartları içinde çevresinde çıkan yayınları takip ettiği , yarışmalara katıldığı da görülmektedir. O tarihlerde Selanik’te ileri fikirli birkaç öğretmen ve yazar  (Çocuklara Rehber) adı altında haftalık bir dergi çıkarmaktadırlar. Arı Türkçe davasının öncülerinden olan bu derginin bir çok sayılarında fen ve matematik konularında yapılan yarışmaları başaranların arasında Askeri Rüştiye son sınıf öğrencilerinden Mustafa Kemal isminin görülmesi , onun geniş kültürünün ve sonsuz okumak ve öğrenmek aşkının , daha çabuk sayılabileceği yaşlarda daha var olduğunu bize anlatan bir tanıktır.

2.Harp Akademisi Yılları  :
1902 yılında Mustafa Kemal Harp Akademisi’ne geçer.Harp Okulu’nda bulunduğu üç yıl için , yurtseverlik duygularının besleyen , edebiyat ve kültür birikimini   hazırlayan tarih kitapları başta olmak üzere ilgi alanındaki öbür yayınlarıyla da yakından ilişkiler kurduğu yıllardır. Bu ilgi tarih  konularındaki ağırlığını koruyarak genişleyecek ve yaşamını dolduran bir özelliği olacaktır. Falif Rıfkı Atay , Harp Okulu’nda derinleşen okuma ilgisini değerlendirirken :
   “Atatürk , bizim Harbiye’de yetişmiş olanlar gibi , ister istemez hafifçe kültürlü idi. Fakat ölünceye kadar okuyarak kendi kendini tamamlamıştır” diyerek  yaşam boyu bir okuma eyleminin gelişim olgusunu vurguluyor.

3.Harp Akademisinden Ankara’ya :
   Mustafa Kemal , kurmay yüzbaşı olarak harp Akademisi’ni bitirdiğinde, Balkanlar büyük bir karışıklık  içinde bulunuyor, yerel çetelerin Müslüman halka ve Osmanlı Devletine yönelik zorbalık ve yıkıcı girişimleri dayanılmaz boyutlara ulaşıyordu.
   Mustafa Kemal’in kitapla olan ilgisi Selanik’te 3. Ordu’da bulunduğu yıllarda , yeni bir yönde daha gelişecek , dönemin ordusuyla ilgili eksiklikleri giderebilmek ve yenilikten getirmek amacıyla yazdığı ve çevirdiği kitaplar , bu ilginin geleceğe taşan ürünleri olacaktır.
   

Mustafa Kemal imzasıyla  1908 – 1918 yılları arasında küçük broşürler halinde yayınlanmış kitapların tarih sıralarına göre isimleri şunlardır  :

1.Takımın Muharebe Talimi .(General Litzman’dan tercüme).Selanik . 10 Şubat 1324 (64 sahife) – 1908 –
2.Cumalı Ordugahı. Süvari ,Bölük ,Alay, Liva Talim ve Manevraları. Selanik 1325
(41 sahife) – 1910 –
3.Beşinci Kolordu Erkan- ı  Harbiye Tabiye ve Tatbikat Seyahati.Selanik 1327
(40 sahife) – 1911 –
4.Bölüğün Muharebe Talimi.General Litzman’dan tercüme .İstanbul 1328
(74 sahife) – 1912 –
5.Zabit ve Kumandan ile Hasbıhal .İstanbul 1334
(32 sahife) – 1918 –

   Bu küçük kitaplar 20. asrın milletçe ve dünyaca büyük adam tanıdığı Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatının belirli bir devresinde fikri çalışmalarını aksettirmesi bakımından çok önemlidir.
   

Kütüphanede bulunan kitapların (künye sayısı aldığı) konulara göre sayıca dağılımı , onlu Devey düzenlemesine uygun gruplama uyarınca şöyledir :
==> Genel konularda  115 kitap (%2.7)
(Çeşitli kentlerde çıkan gazeteler dizileri 45 , genele olarak dergiler 18 , toplanmış genel denemeler 18 , genel ansiklopediler 14 ve diğerleri )
==> Felsefe konularında 121 kitap  ( % 2.8 )
(Yeniçağ Felsefesi  29 , psikolojinin alanları 20 , genel olarak felsefe ve estetik 18 , psikoloji 17 ve diğerleri)
==> Din konularında 161 kitap ( % 3.8 )
(İslam dini 111 , Hıristiyanlık 22 , Hıristiyan olmayan dinler 12 , genel olarak din 10 ve diğerleri)
==> Sosyal Bilimler konularında 1168 kitap  ( % 27.3)
(Askerlik 261 , siyasal bilimler 204 , hukuk 150 , ekonomi 145 ve diğerleri)
==> Dil bilimi konularında 387 kitap ( % 9 )
(Türk dili 119 , Alman Dili 61 , İngiliz dili 61 , Fransız Dili 61 ve diğerleri)
==> Teorik bilimler konularında 152 kitap ( % 3.5 )
(Biyolojik bilimler (Yaşam bilimleri arkeoloji) 36 , matematik 27 , jeoloji  bilimleri  26 ve diğerleri ..)
==> Uygulamalı Bilimler konularında 198 kitap (% 4.6)
(Tıp bilimleri 99 , tarım , hayvan yetiştirme  veterinerlik 38 , mühendislik 25 ve diğerleri ...)
==> Güzel Sanatlar ve eğlence konularında 212 kitap ( % 4.9 )
(Müzik 79 , mimari 25 , fotoğraflar ve albümler 25 ve diğerleri )
==> Edebiyat konularında 544 kitap ( % 12.7)
(Türk şiiri 127 , Fransız Edebiyatı 121 , Türk tiyatrosu 46 , Türk roman ve hikayesi 42 , genel olarak edebiyat 33 ve diğerleri)
==> Tarih , Coğrafya ve Biyografya konularında 1233 kitap ( % 28.7)
(Türk dünyası tarihi ve Yakındoğu 399 , Avrupa tarihi 266 , Coğrafya ve turizm 194 , harita ve atlaslar 127 , eski çağ dünya tarihi 102 , genel olarak tarih 50 ve diğerleri) 


Cemal  Granda , Atatürk’ün  Vasıf Çınar  ile bir konuşmasına , anılarında yer verirken , yüce insanın kitapla olan ilgisinin ve kitaba verdiği önemin  daha çocukluğunda nasıl bir özveriyle yoğrulduğunu da anlatıyor :
“Boş zamanlarında Atatürk’ün elinden tarihle ilgili kitapların düşmediğini hatırlarım.Bir gün yine Atatürk tarihle ilgili kalın bir kitap okuyordu.Öylesine dalmıştı ki , çevresini görecek hali yoktu.Bir sürü yurt meselesi dururken Devlet Başkanının kendini tarihe vermesi , Vasıf Çınar’ın biraz canını sıkmış olacak ki, Atatürk’e şöyle dediğini duydum:

- Paşam ! Tarihle uğraşıp kafanı yorma ... 19 Mayıs’ta kitap okuyarak mı Samsun’a çıktın?
   Atatürk , Vasıf Çınar’ın bu çok samimi yakınmasına gülümseyerek şöyle karşılık verdi:
 - Ben çocukken fakirdim.İki kuruş elime geçince bunun bir kuruşunu kitaba verirdim. Eğer böyle olmasaydı bu yaptıklarımın hiç birini yapamazdım ...
   “Kültür , okumak , anlamak , görebilmek , görebildiğinden anlam çıkarmak , gereken uyarıyı almak , düşünmek ve zekayı eğitmektir” diyen Atatürk için kitap , ulusal kültürümüzün gelişmesini sağlayan yararlı ve temel amaçlardan biridir.