KİLİSELERİN VEDE CAMİLERİN BİR ARADA OLDUĞU YER

GÖKÇEADA TARİHİ

Gökçeada tarih boyunca pek çok devletin egemenliğine geçmiştir. Çanakkale Boğazı girişinde kilit bir noktada olmasından dolayı, her zaman cazip bir yer olmuştur. Ada'nın sık sık istilacı devletlerce işgale uğraması nedeniyle gelişme sağlanamamış ve halk zarar görmüştür. Öyle ki baskı ve sıkıntılardan bunalan halk İstanbul'u fetheden Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmet'e heyet halinde giderek himaye talep etmiştir.

Ada'ya ilk ayak basan kavim Pelaglar (Akalar) olduğu kabul edilir. Sn. Doç. Dr. Halime Hüryılmaz başkanlığında sürdürülen kazı çalışmalarında ortaya çıkan eserler, Ada'mızın tarihinin 5 bin yıl önce başladığını göstermektedir.

Akalar'dan sonra Mikenler, Persler, Rosenelar, Atinalılar, Sparta, Romalılar, Bizanslar, Venedikliler, Cenevizliler, Osmanlılar, İtalya, Yunan Devleti, ve Türkiye Cumhuriyeti, Gökçeada'ya hakim oldular. Gökçeada genellikle deniz savaşlarıyla hakimiyet altına alınmıştır. Osmanlı'ya ise kendileri başvurarak sığınma talep etmişlerdir. Ada'da bir çok uygarlık yaşamasına rağmen, her savaştan sonra gelen yağmalama ve talandan dolayı bu medeniyetlerin izleri pek kalmamıştır.

1204'te Latinler,

1261 Bizanslılar,
1456'da İmrozlu tarihçi Kritovulos F.S. Mehmet’e teslim eder.
1457-1458 Papa devleti,
1458-1466 Osmanlı,
1466-1470 Venedik,
1470-1770 Osmanlı,
1770-1774 Ruslar,
1774-1912 Osmanlı,
1912 Yunan işgali (Balkan Savaşları), 1920 Yunan işgali (Kurtuluş Savaşı),
1923 Türkiye Cumhuriyeti.

Hakimiyet süreleri incelendiğinde, 5 asırlık bir süre ile Osmanlı başta gelir.

AYRINTILI OLARAK GÖKÇEADA TARİHİ

(BÜLENT AYLI'NIN YAŞAYAN GÖKÇEADA DERGİSİNDEN ALINMIŞTIR.)

YAKIN TARİHİMİZDE GÖKÇEADA

Osmanlı Devleti'nin son zamanlarda hızla toprak kaybetmeye başlaması sonucunda, Gökçeada'da özellikle İtalyanlar'ın ve Yunanlar'ın gözü vardı. Balkanlarda aldığımız üst üste yenilgilerin ardından, Gökçeada Osmanlı topraklarından ayrılmış oldu. Bir müddet İtalyanlar ve Yunanlıların hakimiyetini yaşayan Ada, Lozan'da Ege Adalar'ı (12 ada) ile birlikte telakki edilmişti ve neredeyse diğerleri gibi, Yunanistan'a verilecekti. Yunanistan'ın savaş tazminatı ödememesine karşılık, Gökçeada Türkiye'ye bırakıldı. 22 Eylül'de adaya gelen Türk heyeti adayı resmen teslim aldı. Türk heyeti içerisinde mülkiye müfettişleri Kadri ve Avni Bey ile Teğmen Nevzat komutasında 45 jandarma eri mevcuttu.

Gökçeada Osmanlı Devleti'nin engin hoşgörüsü içinde varolmuş bir ırklar harmonisini yaşamıştır. 1457'den itibaren her kavimden insan huzur içinde yaşamışlar, çalışmışlar, sevinmiş ve makam sahibi olmuşlardır. Fatih Sultan Mehmet zamanında vezir olan Rum Mehmet Paşa rum ahaliden bakan ve başbakan olanlara en güzel delildir. Günümüzde Gökçeada Rum ahalinin yanı sıra, güzel Anadolumuzun çeşitli yörelerinden gelmiş, Ispartalı, Çanakkaleli, Muğlalı, Burdurlu, Samsunlu, Siirtli, Diyarbakırlı, Trabzonlu insanlarımızı barındırmaktadır. Değişik yöre insanları Ada'lı olmanın verdiği duyguyla birbirlerine daha fazla bağlıdırlar.

TARİHİ YERLER VE ESERLER

Gökçeada tarihinde hakimiyet sürmüş devlet kalıntıları Ada'ya serpiştirilmiştir. Bunların en önemlisi, Çınarlı Ovasındaki 5 bin yıllık Höyüktür. Aydıncık'taki kaya mezar ile Kaleköy'de bir evin arkasında bulunan lahit mezarlar çok ilginçtir.

Kaleköy'de, Cenevizlilerden kalma bir kale kalıntıları vardır. Kapıkaya mevkiinde Şeytan Kayalıklarında Eski bir kale kalıntısı da bulunmaktadır. Güzelcekoy'da İngilizler 'in kullandığı Birinci Dünya Savaşından kalma Karargah ve baraj gölü kalıntıları ve denizdeki batıklar ilginçtir. Osmanlılardan kalma çamaşırhane, top ve evraklar bulunmaktadır.

Denizlerde bir çok eski batık ve amfora bulunur. Eski dokuma tezgahları, halı tezgahları, Fıçılar, ahşap eşyalar, koruma altındadır. Roksados mevkiinde, belki de dünyanın en eski barajlarından birinin kalıntıları bulunmaktadır.

Tepeköy'ün Thameni'de ''gömülmüş yer'' bulunan arkeolojik kalıntılar. Yeni mahallenin üstünde, Kefaloz'da, Tepeköy'ün Balidosta, Zeytinliköy'ün Araşia ve Krioneroda, Dereköy'ün Pirğosta ve tabii Kastro'da (Yukarı Kaleköy) muhtelif arkeolojik kalıntılar bulunmaktadır.