|
ALİ BULUT
|
 |
« : 13 Temmuz 2008, 23:19:22 » |
|
Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kuruluna aittir Cumhurbaşkanı yürütmenin hukuki ve siyasi bakımdan sorumsuz kanadıdır Bakanlar Kurulu sorumlu kanadıdır
CUMHURBAŞKANI: Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilir. 1961 Anayasa’sından farklı olarak 1982 Anayasa’sı Cumhurbaşkanı’nın TBMM dışından da seçilmesine izin verir. 20 milletvekilinin yazılı teklifi Görev süresi 5 yıldır Aynı kişi tekrar seçilebilir
Cumhurbaşkanı seçilme şartları : · Türk vatandaşı olmak · 40 yaşını doldurmak · Yüksek öğrenim yapmış olmak · Milletvekili seçilme yeterliliğini taşıması · 20 milletvekilinin yazlı teklifi Cumhurbaşkanı seçimi · Cumhurbaşkanı seçimi, Cumhurbaşkanı’nın görev süresinin dolmasından 60 gün önce · Cumhurbaşkanlığı makamın boşalmasından 60 gün sonra seçim yapılır. · Cumhurbaşkanı seçimi YSK’nın denetiminde yapılır · Halkoyu ile seçilir · Kullanılan geçerli oyların salt çoğunluğunu alan cumhurbaşkanı seçilir · İlk seçimde salt çoğunluk sağlanamazsa iki hafta sonraki ilk Pazar günü ikinci oylama yapılır Bu oylamaya en çok oy alan iki aday katılır Bunlardan en çok oyu alan seçilir Bu oylamaya katılan adaylardan birinin çekilmesi, ölümü veya seçilme koşulları düştüğünde 3 en çok oyu alan aday seçime katılır Bunlardan en çok oyu alan cumhurbaşkanı olur
Cumhurbaşkanının Hukuki Durumu: · Cumhurbaşkanı siyasi ve hukuki sorumsuzdur. · TBMM üye tam sayısının 3/4'nün vereceği kararla sadece vatana ihanetle suçlanabilir · Cumhurbaşkanına karşı kişisel tazminat davası açılabilir · Cumhurbaşkanının tek başına yapacağı işlemlere karşı yargı yolu kapalıdır · Cumhurbaşkanının Bakanlar Kurulu ile birlikte yaptığı işlemlerden dolayı Başbakan veya ilgili Bakan sorumludur.(Karşı İmza Kuralı)
Cumhurbaşkanı’nın Görev ve Yetkileri : Yasama ile ilgili olanlar ; Yasama yılının ilk gününde, TBMM açılış konuşması yapmak. TBMM’yi toplantıya çağırmak . Kanunları yayınlamak veya tekrar görüşülmek üzere TBMM’ye iade etmek. NOT: Cumhurbaşkanı Bütçe Kanunu veto edemez NOT: Cumhurbaşkanının veto ettiği kanun TBMM tarafından aynen kabul edilirse Cumhurbaşkanı onaylamak zorundadır. Bu kanunlar için Anayasa Mahkemesine İptal Davası açar Anayasa değişiklikleri ile ilgili kanunları, gerekli gördüğü durumda halk oyuna sunmak (referandum) TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermek. Kanunların, Kanun Hükmünde Kararnamelerin ve İç Tüzüklerin anayasa aykırılığı iddiası ile Anayasa Mahkemesi’ne iptal davası açmak. Yürütme ile ilgili olanlar ; Başbakanı atamak veya istifasını kabul etmek Başbakanın teklifi üzerine bakanları atamak veya görevlerine son vermek Gerekli gördüğünde Bakanlar Kurulu’na başkanlık etmek (başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu kararıyla sıkıyönetim veya olağanüstü hal ilan edilip KHK çıkarılır ) Yabancı devletlere temsilci göndermek, yabancı temsilcileri kabul etmek Genel kurmay başkanını atamak. TBMM adına Türk Silahlı Kuvvetlerinin Baş komutanlığını temsile etmek Milletler arası antlaşmaları onaylamak ve yayınlamak Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar vermek (TBMM ile birlikte kullanır) YÖK üyeleri ve üniversite rektörlerini seçmek Milli Güvenlik Kurulu’nu toplantıya çağırmak ve başkanlık etmek Devlet Denetleme Kurulu üyeleri ve başkanını atamak ( Kurul, 1982 Anayasası ile kurulmuştur. Silahlı Kuvvetler ve yargı organları denetim alanı dışındadır.) Sürekli hastalık, sakatlık veya kocama sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletmek veya kaldırmak. Yargı ile ilgili olanlar ; Anayasa Mahkemesi üyelerini seçmek Danıştay üyelerinin 1/4'nü seçmek Yargıtay Cumhuriyet Baş Savcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Baş Savcı Vekilini seçmek Askeri Yargıtay üyelerini seçmek Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerini seçmek NOT: Cumhurbaşkanı’nın Yargıtay üyesi seçmez
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmiştir İlk kez 1982 Anayasası vermiştir. Sekreterlik, Cumhurbaşkanlığı adına inceleme ve araştırma yapar.
Devlet Denetleme Kurulu: 1982 Anayasası ile kurulmuştur Başkan ve üyelerini Cumhurbaşkanı atar Cumhurbaşkanın talimatı ile Cumhurbaşkanı adına kamu kurum ve kuruluşlarında denetleme yapar Karar verme yetkisi yoktur Raporları gizlidir NOT:TSK ve Yargı kurumlarını denetleyemez
Cumhurbaşkanına Vekalet Etme: İstifa, ölüm, yurt dışına çıkma, hastalık gibi durumlarda Cumhurbaşkanına TBMM Başkanı vekalet eder TBMM Başkanı bu durumda Cumhurbaşkanın bütün yetkilerini kullanır NOT: TBMM Başkanı Cumhurbaşkanının yurt içi gezilerinde Cumhurbaşkanına vekalet etmez NOT: TBMM Başkanı Cumhurbaşkanı adına MGK toplantılarına başkanlık yapamaz
BAKANLAR KURULU Yürütmenin gerçek gücüdür Yürütmenin hukuki ve siyasi bakımdan sorumsuz kanadıdır Bakanlar kurulu başbakan ve bakanlardan oluşur Başbakan cumhurbaşkanınca, bakanlar başbakanca seçilir ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. Başbakanın milletvekili olma koşulu vardır, bakanların milletvekili olma koşulu yoktur Bakanlar Kurulu Cumhurbaşkanın atamasıyla göreve başlar Bakanlar kurulunun başkanı başbakandır, gerekli görüldüğünde cumhurbaşkanı da başkanlık eder. Not: Olağanüstü ve sıkıyönetim durumlarında, KHK çıkarılmasına ilişkin bakanlar kurulunun yaptığı toplantılarda anayasa gereği cumhurbaşkanının başkanlık etme zorunluluğu vardır. Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri kanunla düzenlenir Bakanlar kurulu oy çokluğu ile değil, oy birliği ile karar alır. Bakanlar Başbakan ve TBMM’ye karşı sorumludur. Bakanlar kendi yetkisi içindeki işlerden ve işlemlerden sorumludur Başbakan veya bakanın Anayasa mahkemesinde yargılanması için hakkında meclis soruşturması açılması ve bunun sonucu olarak ta Yüce Divana verme kararının meclis genel kurulunda alınması gerekir. Yüce Divana gönderilen bakan, bakanlıktan düşer. Yüce Divana gönderilen başbakan olursa hükümet düşer. Bakanlar kurulu hakkında meclis soruşturması açılamaz. Yalnız başbakan ve bakanlar hakkında açılır. Başbakanın önerisi ile cumhurbaşkanı bir bakanın görevine son verebilir. Devletin önemli işleri Bakanlar Kurulunda görülür ve karara bağlanır. Bir bakan birden fazla bakanlığa vekillik edemez. TBMM seçimlerinden önce Adalet, İçişleri ve Ulaştırma bakanları görevinden çekilir. Göreve güvenoyu olarak başlar. Her hangi bir sebeple boşalan bakanlığa en geç 15 gün içinde atama yapılır. Bakanlar kurulu kanunun uygulanmasını göstermek veya emrettiği işleri belirtmek için kanuna aykırı olmamak koşuluyla tüzük çıkarır. Güven Oylaması: Göreve Başlarken: Bakanlar Kurulun listesi tam olarak TBMM’ye sunulur TBMM tatilde ise toplantıya çağrılır Bakanlar Kurulunun programı kuruluşundan en geç 7 gün içinde Başbakan veya bir Bakan tarafından TBMM’ye okunur ve Güven isteminde bulunulur Güvenoyu için meclis görüşmeleri 2 tam gün geçtikten sonra başlar ve 1 tam gün geçtikten sonra oylamalar yapılır Salt çoğunluk aranır Yalnızca güvensizlik oyu sayılır Görev Sırasında Güvenoyu: Başbakan gerekli görürse Bakanlar Kurulunun görüşünü aldıktan sonra güven isteye bilir Güven oylaması, güven isteminden 1 tam gün geçmedikçe yapılamaz Güvensizlik oyu sayılır Üye Tamsayısının Salt Çoğunluğu aranır
Olağanüstü hal ve Sıkıyönetim ; 1982 anayasası’na göre, olağanüstü hal ilan yetkisi, Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu’na aittir. 1982 Anayasa’sı üç tür olağanüstü hal rejimine yer vermiştir. İki durumda olağanüstü hal, diğer durumda sıkıyönetim ilan edilir.Doğal afet, tehlikeli salgın hastalıklar, ağır ekonomik bunalım olağanüstü hale birinci sebeptir.Şiddet olaylarının yaygınlaşarak kamu düzenini ciddi şekilde bozması olağanüstü hal ilanına ikinci sebeptir. Sıkıyönetim, savaş hali durumunda ilan edilir. Olağanüstü hali, Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu ilan eder. Sıkıyönetimi, Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, Milli Güvenlik Kurulu’nun görüşünü aldıktan sonra ilan eder. Olağanüstü hal veya Sıkıyönetim ilan edildikten sonra Resmi Gazete’de yayınlanır ve TBMM’ye sunulur. Olağanüstü hal ve sıkıyönetim 6 ay için ilan edilir.Gerekli şartlar oluştuğunda 4 ay uzatılabilir. Sıkıyönetim ilan edildikten sonra : Kolluk görev ve yetkileri askeri makamlara geçer. Temel hak ve hürriyetler sınırlanabilir veya durdurulabilir. Bazı davalara askeri mahkemelerde bakılır.
Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ; Anayasamıza 1971 yılında girmiştir. Olağan dönemde Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılır. Olağanüstü dönemde Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılır. KHK çıkarmak için TBMM tarafından Bakanlar Kurulu’na Yetki Kanunu ile izin verilmesi gerekir. Olağanüstü dönemde çıkarılan KHK ‘de yetki kanuna ihtiyaç yoktur. KHK’lerde, kişi hak ve ödevleri ile ilgili düzenleme yapılamaz. KHK’ler, bir tarih belirlenmemişse, Resmi Gazete’de yayınlandıkları gün yürürlüğe girer ve aynı gün TBMM’ye sunulurlar. Tüzük Kanunların uygulanmasını göstermek ve emrettiği işleri belirlemek amacıyla Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılır Danıştay’ın incelemesinden geçirilir. Yönetmelikler Başbakan, Bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşlarının kendi iç yapılarını ve çalışma sistemlerini belirlemek amacıyla çıkarılır Resmi Gazete de yayımlanma zorunluluğu yoktur Danıştay tarafından incelenir. Tüzükler cumhurbaşkanı tarafından imzalanır. Kanunlar gibi resmi gazetede yayımlanır
|